levend erfgoed

Begin 2016 is 't Grom gestart met haar eigen seminotheek. Dat is een verzameling van zaden van oude groenterassen en telersvariëteiten. We bewaren er zowel zaden op de lange termijn voor educatieve doeleinden als op korte termijn om bepaalde zeldzame streeksoorten in stand te houden.

't Grom kiest voor meerdere types bewaring en behoud:

  • op korte termijn in onze eigen seminotheek aan 5°C,

  • op langere termijn bij professionele/universitaire instellingen aan vriestemperaturen,

  • in situ, in onze eigen tuinen,

  • door uitwisseling met andere tuinders en vermeerderaars,

  • door bewustmaking en activering van het brede publiek.

​​​​​

Levend erfgoed is een verzamelnaam voor alle rassen en variëteiten van planten en dieren die over verschillende generaties heen vorm kregen door menselijke of natuurlijke selectie of door beide mechanismen.
 

Zo ontstonden uit planten- of diersoorten verschillende rassen of variëteiten die vaak regionaal te groeperen zijn in een of meerdere populaties. Deze populaties vertonen karakteristieke eigenschappen die tot uiting komen in gelijklopende fenotypes. Daarnaast zijn ze onderling nog genetisch divers genoeg om zich aan te passen aan cultuur- of klimaatveranderingen. Ze worden namelijk vele generaties achtereen in stand gehouden door genetische uitwisseling en/of massale selectie en niet door doorgedreven inteelt of kortstondige hybridisering.

Hun regionale verankering houdt enerzijds in dat ze het beste aangepast zijn aan het klimaat en geografische kenmerken van hun regio, alsook aan de beschikbare voeding ter plaatse. Dit zien we vaker in extensieve veeteelt. Het Schotse Hooglandrund met zijn dikke vacht en geblokte bouw is een goed voorbeeld hiervan.

 

Anderzijds kunnen deze rassen of variëteiten het gevolg zijn van speciale wensen van lokale of regionale kwekers en hun afzetmarkten waarbij de menselijke selectie de bovenhand haalt. Dit zien we vaker in de sierteelt. De edelroos Rosa Pascali van de Belgische kweker Louis Lens is hiervan een goed voorbeeld.

In de meeste gevallen worden rassen of variëteiten gekneed door zowel natuurlijke als menselijke selectie. Het overgrote deel van onze oude nutsdieren en -gewassen is zo ontstaan. Open bestoven groenterassen zoals de vroege Mechelse Bloemkool zijn hiervan een goed voorbeeld.

Levend erfgoed vormt zo een tastbaar kruispunt van de domeinen ‘natuur & universum’ en ‘ambachten’ uit het immateriële erfgoed. De mens ontwikkelt kennis en vaardigheden over het houden en kweken van planten en dieren. En die krijgen op hun buurt verder vorm door de lokale cultuur en het plaatselijke milieu. Historische rassen maken op die manier deel uit van folklore en bepalen tegelijkertijd het landschapsbeeld als klein landschapselement of als boegbeeld van een regio of land. Denk maar aan de Spaanse vechtstier die als bumpersticker menig auto siert of aan de hopranken als eyecatcher in de Westhoek.

Net zoals antieke werktuigen of andere erfgoedobjecten zijn deze soorten getuigen van oude vaardigheden en kennis. Of het nu in de vorm is van voedsel, geneesmiddel, parfum of grondstof, ze verwijzen naar oude en huidige levenswijzen, naar gebruiken of rituelen.

© 2015 vzw Midzeelhoeve, 't Grom

Midzelen 25a, 2860 Sint-Katelijne-Waver                  Ondernemingsnummer: 0478.043.417